Istotą dobrych relacji trener – zawodnik jest komunikacja. Można śmiało powiedzieć, że skuteczni trenerzy są prawdziwymi mistrzami komunikowania się. Jak szkoleniowcy powinni porozumiewać się z piłkarzami?

Trener Dariusz Gęsior z zawodnikami (fot. extratime.tvp.pl)
Z wypowiedzi Jima Bouche’a, trenera futbolu z dwudziestoletnim stażem:
Sukces lub porażka trenera nie zależą tylko od jego warsztatu. Musi pozwalać zawodnikom dowiedzieć się, o co w tym wszystkim chodzi, gdzie się wraz z nimi znajduje, precyzować, czego od nich oczekuje oraz sygnalizować im, że będzie ich wysłuchiwał.

Zawodnicy chcą mieć zaufanie do trenera. Gdy je mają zrobią dla niego wszystko – podczas codziennych treningów i podczas każdego meczu w sezonie.

Szkolenie młodych ludzi, obserwowanie ich sukcesów i rozwoju, to niezwykle krzepiące i nagradzające doświadczenie. Zmierzam do niego za pomocą bardzo prostej filozofii:

– Bądź uczciwy wobec swoich zawodników.
– Wyjaśniaj swoje decyzje współpracownikom.
– Myśl przede wszystkim o tym, co najlepsze dla zawodników.

Postępując w ten sposób, mogę zdobyć zaufanie. Każdy z moich współpracowników dostał wyraźne instrukcje, że każdemu zawodnikowi ma uświadamiać jego wartość dla zespołu niezależnie od tego, czy jest stałym członkiem pierwszego składu na boisku, gra od czasu do czasu, czy siedzi na ławce. Przekaz jest jasny, każdy jest częścią zespołu (Bouche 1999).


Trener Dariusz Gęsior z zawodnikiem (fot. extratime.tvp.pl)
Proces komunikacji można opisać za pomocą trzech wymiarów:

Wymiar 1: komunikacja to zarówno wysyłanie przekazów, jak i ich otrzymywanie. Trener musi umieć formułować jasne, zrozumiałe komunikaty, ale także słuchać ze zrozumieniem swoich sportowców.

Wymiar 2: komunikacja obejmuje zarówno przekazy werbalne, jak i niewerbalne (ekspresja twarzy, gesty, cechy głos). Szacuje się, że około 70 procent komunikacji ma charakter niewerbalny.

Wymiar 3: na komunikację składają się treść i emocja. Treść, zwykle wyrażana werbalnie, jest istotą przekazu. Emocja zaś, niewerbalna, jest tym jak odczuwany jest dany przekaz.

Celem komunikacji jest wzajemne zrozumienie między osobą wysyłającą przekaz a osobą, która go otrzymuje. Aby zwiększyć skuteczność porozumiewania się dobrze jest wziąć pod uwagę następujące aspekty:
1. Nadając komunikat starać się używać więcej niż jednego kanału – np. obrazu i pisma razem z mową (rysowanie schematów i zagrań podczas meczów) oraz powtarzać informacje więcej niż jeden raz,
2. Przekazywać komunikat precyzyjnie i czytelnie, tak by odbiorca mógł go zrozumieć,
3. Przedstawiać informacje jako własne przez użycie zaimków "ja" i "mój",
4. Zachować zgodność wypowiedzi werbalnych i niewerbalnych.

John Madden, długoletni odnoszący sukcesy trener drużyny Los Angeles Raiders, tak podsumował udaną komunikację w drużynie sportowej: – (...) komunikacja między trenerem i zawodnikami ma umożliwić mówienie sobie dobrych rzeczy, złych rzeczy i zwykłych rzeczy. I odwrotnie, ma ona umożliwić wysłuchanie dobrych, złych i zwykłych rzeczy. (...) Starałem się rozmawiać z każdym zawodnikiem. (...) Czasami było to po prostu sie masz, czasami była to konwersacja, lecz dzięki temu, że rozmawiałem z nimi codziennie, czuli, że coś jest nie tak, kiedy przestawałem mówić.

Mgr Monika Gwiazdowska (fot. Carolina Medical Center)
Autorem tekstu jest Monika Gwiazdowska, absolwentka Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego i 
praktyk Neurolingwistycznego Programowania. Ukończyła także Podyplomowe Studia Psychologii Sportu na Akademii Wychowania Fizycznego oraz Podyplomową Szkołę Treningu i Warsztatu Psychologicznego w Ośrodku Pomocy i Edukacji Psychologicznej. Aktualnie pracuje jako psycholog sportu w Carolina Medical Center.