Młodzi adepci piłki nożnej często marzą. Trenują, bo chcą być jak ich sportowi idole. Dziecięca skłonność do fantazjowania, która w wielu przypadkach staje się naturalnym dopingiem z czasem zanika. Stając się "idolem" wielu zawodników zapomina o tym, jak cennym wsparciem treningu mogą stać się wyobrażenia. Zwłaszcza te "poprowadzone" zgodnie z zasadami jednej ze sztandarowych metod stosowanych w psychologii sportu – treningu wyobrażeniowego – zaznacza psycholog sportu Katarzyna Rutkowska.

(fot. Getty Images)
Trening wyobrażeniowy, czy inaczej – trening ideomotoryczny, a nawet wizualizacja, to wymiennie stosowane nazwy szeregu technik, które polegają na przywołaniu pozytywnych zmysłowych doświadczeń, tak zwanych umysłowych obrazów, przywoływaniu określonych wyobrażeń (głównie odczuć ruchu i obrazów), kojarzeniu ich z emocjami i/lub twórczym budowaniu obrazów "nowej pożądanych" rzeczywistości.

Zgodnie z doniesieniami naukowymi, udowodnione jest, że przykładowo same wyobrażenia ruchu są w stanie wywołać pobudzenia w określonych obszarach mózgu takie, jakby dany ruch faktycznie był wykonany. Efekty treningu wyobrażeniowego są bardziej odczuwalne i zauważalne gdy właściwe ćwiczenia mentalne poprzedzi relaksacja. Program treningów wyobrażeniowych powinien być realizowany z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i preferencji. Jednak dąży się do tego, aby reprezentacje docelowo były polisensorycznymi (wielozmysłowymi) kombinacjami doświadczeń zazwyczaj kinestetycznych, wzrokowych czy słuchowych.

Wyobrażanie sobie poprawnego wykonania określonego zadania sportowego ma znaczenie dla nauki konkretnych, pojedynczych umiejętności sportowych, ale również taktyki czy strategii gry. Oprócz przełożenia na fizyczną sferę funkcjonowania zawodnika, trening mentalny ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie psychospołeczne. Pozwala rozwijać określone kompetencje, w tym te, które pomagają zawodnikowi rozwiązywać problemy różnego rodzaju, czy wdrożyć się w stan optymalnego pobudzenia korzystnego dla przebiegu walki sportowej – tak przed startem, jak i przed treningiem. Jest również nieocenioną metodą stosowaną przez zawodników, którzy nie mogą uczestniczyć w regularnych treningach – na przykład w czasie powrotu do zdrowia po doznanych urazach, w czasie długich podróży.

Katarzyna Rutkowska (fot. extratime.tvp.pl)
Regularny trening wyobrażeniowy, ale również szereg innych metod proponowanych przez psychologów sportu stanowią dziś stały element szkolenia sportowego. Nie są w stanie zastąpić, rozwinąć wytrenowanych "w pocie czoła" umiejętności fizycznych. Mogą być wsparciem trenera, zawodnika w drodze do osiągnięcia właściwej rutyny, mistrzostwa.

Stąd tak ważne jest, aby "oswajać" z ofertą psychologii sportu już najmłodszych sportowców, aby świadomi oferty i korzyści z niej płynących trenerzy "zaszczepiali" pozytywny stosunek do naturalnych metod wsparcia sportowego treningu.


dr Katarzyna Rutkowska
www.PsychologSportu.pl
AWF Warszawa, WWFiS Biała Podlaska