Jak trenują młodzi piłkarze podczas zgrupowań reprezentacji Polski U18 i U19? Marcin Sasal podzielił się ćwiczeniami z czytelnikami wydawanego przez Polski Związek Piłki Nożnej magazynu "Trener".

W niniejszym opracowaniu Marcin Sasal prezentuje środki treningowe stosowane w dotychczasowej pracy z reprezentacją Polski U19 i U18 podczas zgrupowań i meczów międzypaństwowych. Stosowane one były w ostatnim półroczu, doskonaląc grę w ustawieniu 1-4-2-3-1, które preferuje sztab szkoleniowy.

Ćwiczenia pochodzą z grupy techniki, taktyk, rozgrzewki oraz gry. Proponowane warianty i rozwiązania zawarte w opisie pozwalają stosować je zarówno w treningu młodszych zawodników, jak i w zespołach seniorskich oraz w pracy z drużynami klubowymi i reprezentacją wojewódzką.

Ćwiczenia zostały przygotowane przez sztab reprezentacji w składzie: trener Marcin Sasal, ambasador Jacek Bąk oraz trenerzy: Artur Kolator, Maciej Mateńko, Andrzej Wyroba, Arkadiusz Onyszko, Ryszard Jankowski.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 1. Technika. Doskonalenie techniki uderzenia piłki i przyjęcia kierunkowego z wyjściem na pozycję
Liczba zawodników:
8-14
Pole gry: dostosowane do poziomu grupy i zamierzonego kształtowania cech motorycznych
Czas: 10-20 min
Opis: Zawodnik A podaje piłkę do zawodnika C, który zagrywa ją do B i wybiega na pozycję do piłki prostopadłej. Zawodnik na pozycji B podczas zagrania A-C wybiega na pozycję w skos w tył i zagrywa piłkę na wolne pole do C. Należy zwrócić uwagę na ustawienie ciała i barków zawodnika B. Zadaniem dodatkowym dla zawodnika B przed zagraniem piłki prostopadle jest wytrenowanie nawyku obserwacji przeciwnej strony boiska, do możliwości zmiany ciężaru gry. Zawodnik C podaje piłkę do D, który odgrywa powrotnie do C i wybiega na pozycję, a po odegraniu od C, zawodnik D zagrywa do F rozpoczynając ćwiczenie od początku

Wskazówki trenera: Zwracać uwagę na ustawienie ciała i spojrzenie na drugą połowę boiska (nawyk). Zwracać uwagę na przyjęcie kierunkowe (w stronę podania) oraz siły uderzenia piłki.

Modyfikacje: Należy ćwiczyć w prawą i lewą stronę (doskonalenie przyjęcia kierunkowego prawą i lewą nogą). Trener podniesioną ręką w górze pokazuje zawodnikom na pozycji B i E ilość palców, zawodnik przed zagraniem mówi ile widzi palców (opcja: np. kogo widzi na pozycji C i F).

Uwagi: Należy dostosować liczbę zawodników do charakteru ćwiczenia. Minimum ośmiu zawodników.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 2. Taktyka. Doskonalenie współpracy czterech obrońców oraz ataku szybkiego

Liczba zawodników: min. 10 + bramkarz
Pole gry: połowa boiska pełnowymiarowego
Czas: 10-20 minut
Opis: W strefie środkowej czwórka zawodników wymienia podania na min. dwa kontakty. Zadaniem czterech obrońców (biało-niebiescy) jest prawidłowe poruszanie się w obronie: asekuracja, doskok do zawodnika z piłką, uniemożliwiające zagranie piłki prostopadle (w odpowiednim momencie przechwyt piłki). Po kilku podaniach na sygnał trenera następuje pressing na piłkę. Zadaniem zespołu atakującego jest jak najszybsze podanie piłki do napastnika i wbiegnięcie na pozycję do ataku szybkiego i zakończenia akcji wbiegając na określone pozycje (9, 8, 10, 11, 7). Zawodnicy broniący nie wbiegają po zagraniu prostopadłym w pole gry.
Wskazówki trenera: W początkowej fazie należy zwracać uwagę na prawidłowe zasady pracy czwórki w linii oraz dobrej asekuracji – przypomnienie na odprawie lub podczas rozgrzewki. W początkowej fazie obrońca kryjący napastnika – statycznie.
Modyfikacje: Powrót jednego środkowego obrońcy, żeby doskonalić grę środkowych obrońców. Powrót całej formacji obronnej, aby doskonalić grę czterech obrońców i defensywnego pomocnika.
Uwagi: W fazie ataku ograniczamy czas do zakończenia akcji strzałem.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 3. Taktyka. Doskonalenie współpracy czterech obrońców oraz ataku szybkiego w formie gry zadaniowej

Liczba zawodników: 12 + 4 + 2 bramkarzy
Pole gry: zmniejszone
Czas: 10-20 min

Opis: Zawodnicy czerwoni rozgrywają piłkę szukając możliwości zagrania piłki prostopadle do napastnika po określonej przez trenera liczbie podań w kwadracie i ataku szybkiego, wbiegając w określoną strefę ataku na wyznaczone pozycję. Zadaniem zespołu białych jest przechwycenie piłki oraz natychmiastowy kontratak w wyznaczoną strefę obrony po zagraniu prostopadłym piłki do swojego napastnika. W czasie ataku lub kontrataku w środkowe pole piłkę wprowadza czekająca czwórka zmienników, która swobodnie wymienia podania. Po zakończeniu akcji trener daje sygnał do następnej akcji.

Wskazówki trenera: Dostosować pole gry i ilość kontaktów z piłką do wieku i zaawansowania technicznego zawodników. Określić sposób wznowienia gry po opuszczeniu piłki pola gry (np. wznawiamy wrzutem z autu).

Modyfikacje: Zwiększenie liczby zawodników w strefie środkowej, dodanie skrzydłowych w wolnych strefach. Określenie liczby broniących w polu karnym od 1 do 5 w zależności od poziomu zaawansowania i celów gry. Dodanie zawodników neutralnych w defensywie lub ofensywie.

Uwagi: Określona minimalna liczba podań, którą trzeba wykonać w ofensywie. Akcja jest prawidłowa wykonana dopiero po zdobyciu bramki jak gramy w przewadze 1x5.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 4. Rozgrzewka Z elementami motoryki i techniki

Liczba zawodników: 12-20
Pole gry: w zależności od założeń
Czas: do 20 min

Opis: Zawodnicy po zagraniu piłki poruszają się po określonej ścieżce "za piłką" wykonując określone zadania (przebieżki, ćwiczenia ogólnorozwojowe, ćwiczenia koordynacji na drabince, starty) oraz określone zadania techniczne (przyjęcie kierunkowe, uderzenie piłki określonym/wybranym sposobem).

Wskazówki trenera: Określić wielkość pola gry, sposób zagrania, ćwiczenia dodatkowe. Należy w pierwszych minutach ćwiczenia spokojnie wprowadzić ćwiczących do adaptacji, a następnie zwiększać intensywność.

Modyfikacje: Można dołożyć "jedną stację", aby zwiększyć liczbę ćwiczących. Można zakończyć strzałem do bramki po zagraniu na wolne pole (po podaniu nr 8).

Uwagi: Wielkość pola dostosowana do wieku i umiejętności ćwiczących. Zawodnik obserwuje zachowanie innych ćwiczących.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 5. Technika/taktyka. Doskonalenie dośrodkowania z bocznego sektora boiska po rozegraniu ataku szybkiego oraz uderzenia piłki

Liczba zawodników: min. 16 + 2 bramkarzy
Pole gry: boisko pełnowymiarowe lub zmniejszone pole gry
Czas: 10-20 min

Opis: Zawodnicy rozgrywają atak szybki w bocznym sektorze boiska, zakończony dośrodkowaniem do dwójki środkowych napastników, którzy po zmianie krzyżowej kończą akcję strzałem. Zmiany zawodników następują "za podaniem", ćwiczenie równocześnie przeprowadzamy z dwóch stron na dwie bramki.

Wskazówki trenera: Należy pamiętać o ćwiczeniu w dwie strony (prawe i lewe skrzydło). W początkowej fazie ćwiczenia należy zwracać uwagę na dokładność wykonania elementów techniki.

Modyfikacje: Można przy większej liczbie ćwiczących ustawić dwójkę lub czwórkę obrońców. W ataku szybkim ograniczyć liczbę kontaktów z piłką.

Uwagi: Zawodnicy zaczynają na sygnał trenera.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 6. Taktyka. Doskonalenie pressingu w bocznym sektorze boiska dla formacji pomocy

Liczba zawodników: 9 + 9 zmienników, razem 18
Pole gry: 2/3 boiska pełnowymiarowego
Czas: 5-20 min

Opis: Pressing w bocznym sektorze boiska i wyprowadzenie ataku 5x3. Bramkarz podaje piłkę do obrońców sposobem określonym przez trenera. Gdy piłka zostanie wprowadzona lub zagrana w boczny sektor boiska, następuje pressing z zawężeniem pola gry. Napastnik odcina możliwość zagrania piłki do tyłu. Po pressingu obrońcy pozwalają odebrać sobie piłkę i organizują aktywną obronę. Zawodnicy ofensywni wyprowadzają atak szybki 5x3.

Wskazówki trenera: W początkowej fazie należy poprawiać ustawienie i odległości przerywając ćwiczenie, Należy zwracać uwagę, w jakim momencie zakładać pressing.

Modyfikacje: Dodać czwartego obrońcę. Dodać defensywnego pomocnika (6). 

Uwagi: Zwrócić uwagę na komunikację zawodników, sygnał do pressingu daje jeden ze środkowych pomocników.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 7. Taktyka. Doskonalenie gry obronnej zespołu w pressingu średnim

Liczba zawodników: min. 15
Pole gry: boisko pełnowymiarowe
Czas: 5-20 min

Opis: Bramkarz podaje piłkę do obrońców sposobem określonym przez trenera. Gdy piłka zostanie wprowadzona lub zagrana w boczny sektor boiska następuje pressing z zawężeniem pola gry. W zespole wykonującym pressing, boczny obrońca odcina podanie wzdłuż linii bocznej boiska, a pozostali obrońcy przesuwają się o jedną pozycję zgodnie z zasadami gry w linii czterech obrońców. Napastnik odcina podanie do tyłu (powrotne), a pozostali zawodnicy przesuwają się w kierunku piłki. Po odzyskaniu piłki zespół atakujący wyprowadza atak szybki 10x4. 

Zawodnicy atakujący muszą zająć odpowiednie pozycje względem toczącej się akcji. Zawodnicy z pozycji 2, 3 i 4 zostają w obronie, zagęszczając środek boiska. Zawodnik z pozycji 5 (jeśli akcja podąża w jego stroną) podłącza się do akcji asekurując strefę na swojej stronie Zawodnik z pozycji 6 asekuruje centralną strefę boiska. Zawodnicy z pozycji 10 i 8 wbiegają w okolicę pola karnego odpowiednio na wysokości bliższego słupka i środka bramki. Zawodnik z pozycji 11 stara się podać piłkę w pole karne. Zawodnicy z pozycji 9 i 7 spełniają rolę napastników wbiegając odpowiednio pomiędzy bramkarza i bliższy słupek (nr 9) oraz zamykając akcję na wysokości dalszego słupka (nr 7).

Wskazówki trenera: Przejście na dwie 6 (defensywny pomocnik) w ustawieniu. Błąd przeciwnika daje sygnał do pressingu.

Modyfikacje: Stosujemy większą liczbą zawodników posiadających piłkę. Po przechwycie przechodzimy do ataku szybkiego.

Uwagi: Bieżąca korekta ustawienia zawodników na boisku. Wymiana pozycji 6, 8, 10.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 8. Technika. Doskonalenie uderzenia piłki wewnętrzną częścią stopy i przyjęcia kierunkowego

Liczba zawodników: min. 12
Pole gry: dostosowane do danego rocznika i charakteru ćwiczenia
Czas: 5-20 min

Opis: Zawodnicy doskonalą uderzenie piłki wewnętrzną częścią stopy i przyjęcie kierunkowe według danego schematu zmieniając pozycję "za piłką".

Wskazówki trenera: Należy uwzględnić zmianę kierunku ćwiczenia. Należy zwrócić uwagę na kierunkowe przyjęcie piłki i siłę uderzenia. 

Modyfikacje: Można dołożyć dwie kolejne piłki. Można dołożyć bazy symulacji pressingu, np. po podaniu 1 (jako doskonalenie). 

Uwagi: Pamiętamy o zmianie kierunku i stosować to na dwie nogi.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 9. Taktyka. Doskonalenie ataku szybkiego po odbiorze w strefie środkowej oraz budowa i rozwiązania w ataku pozycyjnym zakończonym dośrodkowaniem z bocznego sektora boiska

Liczba zawodników: cały zespół
Pole gry: całe boisko
Czas: 20-30 min

Opis: Zespół ustawiony do odbioru piłki. Po przechwycie piłki w strefie środkowej (zebraniu drugiej piłki) zgrywamy piłkę z napastnikiem (zawodnicy 8, 10) i szukamy możliwości prostopadłego podania piłki do wbiegających zawodników 7, 11, 9, pamiętając o tym, że pierwsze podanie po przechwycie musi być do przodu i dokładne, jak nie ma takiej możliwości szukamy gry do boku (zdjęcie obok).

(fot. magazyn Trener)
Po powrocie na pozycje (ustawienie w fazie atakowania) rozgrywamy schemat rozegrania (zdjęcie obok) z trzema wariantami:
– rozegranie z bocznym pomocnikiem, obiegiem bocznego obrońcy z dośrodkowaniem (czarny kolor).
– rozegranie z bocznym obrońcą zakończone obiegiem z dośrodkowaniem (niebieski).
– rozegranie ze zmianą ciężaru gry (rozegranie przez 6 - czerwony) zakończone dośrodkowaniem.

Wskazówki trenera: Należy zwrócić uwagę na ustawienie zawodników przy zebraniu drugiej piłki, następnie wydłużeniu i rozszerzeniu pola gry. Należy zwracać uwagę na wzajemną asekurację najbliższych zawodników w stosunku do zawodnika posiadającego piłkę oraz skróceniu pola gry po zagraniu piłki otwierającej.

Modyfikacje: Dołączenie czterech obrońców, następnie defensywnego pomocnika. Należy ćwiczyć prawą i lewą stronę.

Uwagi: Bieżąca korekta ustawienia. Dokładność i jakość podań.

(fot. magazyn Trener)
Ćwiczenie 10. Gra taktyczna. Gra w doskonaleniu taktyki w ustawieniu 1-4-2-3-1

Liczba zawodników: min. 18
Pole gry: boisko pełnowymiarowe
Czas: 20-30 min. ze zmianami pozycji

Opis: Grę rozpoczyna zawsze dwójka środkowych obrońców, którzy mają za zadanie wprowadzić piłkę do strefy pomocy. (Możliwe jest ponowne odegranie do środkowych obrońców.) Zadaniem trzech środkowych i dwóch bocznych obrońców jest rozegranie akcji (utrzymania się przy piłce), aby stworzyć możliwość zagrania piłki prostopadle (zaznaczonej na czerwono) do napastnika (9). Po takim zagraniu środkowi obrońcy (3, 4) budują atak od początku, zaś napastnik 9 podaje piłkę do skrzydłowych (7, 11) i wbiega w pole karne kończąc akcję strzałem. Czwórka zawodników broniących nie może odbierać piłki poza oznaczonym na żółto polem gry, zaś po jej odebraniu stara się utrzymać przy piłce rozszerzając pole gry do linii autowych i pola karnego. W odbiorze uczestniczą zawodnicy z pozycji 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 i mogą poruszać się po całym rozszerzonym polu. Zawodnik w polu B - drugi napastnik lub skrzydłowy wymienia się z zawodnikami na pozycji 7, 9, 11. Należy po kilku minutach zmienić czwórkę broniącą, rozgrywającą i kończącą akcje. W przypadku większej liczby zawodników należy zdublować pozycję 7, 9, 11 oraz dołożyć obrońców w fazie zakończenia akcji.

Wskazówki trenera: Należy zwracać uwagę na dokładność podań i wychodzenia na pozycję oraz zobowiązać środkowych obrońców do otwarcia gry w odpowiednim tempie i dokładnie. Należy patrzeć na intensywność pracy w poszczególnych grupach i stosować przerwy i zmiany zadań.

Modyfikacje: Przy większej liczbie zawodników zwiększyć pole gry i dołączyć do rozegrania dwóch skrzydłowych oraz dwóch skrzydłowych do obrony. Można doskonalić pracę czterech obrońców po prostopadłym zagraniu piłki.

Uwagi: Przyjęcie kierunkowe. Maksymalnie dwa kontakty z piłką.

Pobierz magazyn "Trener"!