Trenerzy podczas pracy z młodymi piłkarzami powinni kłaść duży nacisk na kształtowanie postawy sportowej. W jaki sposób mogą ich uczyć szacunku dla rywali, kolegów z drużyny, sędziów, trenerów, jak i samej gry?

(fot. TVP)
Ze wspomnień zawodnika:
"Od samego początku to był naprawdę bardzo wyrównany mecz. O zwycięstwie naszej drużyny przesądziły dosłownie ostatnie sekundy. Byliśmy ogromnie podekscytowani odniesionym przed chwilą zwycięstwem. Ja z radości tańczyłem na boisku, inni zdejmowali koszulki i wywijali nimi nad głową. Ktoś rozpoczął szaleńczy bieg wokół stadionu. Trochę głupio o tym mówić, ale byli też tacy, którzy wyśmiewali się z przegranej przeciwników, stosując obraźliwe gesty i słowa..."

Powyższa sytuacja nie należy do wyjątkowych, gdyż wszędzie tam, gdzie pojawiają się silne emocje do głosu dochodzą też różne sposoby ich wyrażania, a te nierzadko pozostawiają wiele do życzenia (problem wzrostu agresji u dzieci i młodzieży jest niestety nadal aktualny).

W sporcie szczególny nacisk kładzie się na "postawę sportową" i jakkolwiek oczywiście to zabrzmi, "dobra postawa" obejmuje szacunek zarówno dla rywali, sędziów, kolegów z drużyny, trenerów, jak i dla samej gry. Zawiera się w niej również przestrzeganie podstawowych zasad fair play.

(fot. TVP)
Jak zatem kształtować u młodych zawodników postawę sportową i tym samym przeciwdziałać agresji?

Ideałem byłoby zawarcie w programie realizowanym przez trenera (wszak to on jest wychowawcą młodzieży) następujących zasad:
1. Uznawanie fair play jako zasady naczelnej w dążeniu do zwycięstwa za wszelką cenę. Zwyciężać, ale w szlachetnej rywalizacji - jak mawiał ojciec nowożytnego ruchu olimpijskiego Pierre de Coubertin.
2. Szacunek dla przeciwnika (a także sędziów, reguł i tradycji) okazywany zarówno po zwycięstwie, jak i po porażce. Warto dodać, że rozszerzeniem szacunku jest odpowiedzialność, która podkreśla dbałość o innych (nieodpowiedzialne jest np. opuszczenie treningu bez powodu).
3. Nieakceptowanie zachowań agresywnych, a co za tym idzie uczenie zachowań alternatywnych, a także negocjacji i kompromisu.
4. Niepodważanie decyzji sędziowskich.
5. Podkreślanie znaczenia przepisów sportowych - podstawowej reguły funkcjonowania w danej dyscyplinie.
6. Karanie zachowań niegodnych sportowca.
7. Nagradzanie zachowań, które wychodzą poza obowiązujące reguły, poprzez pochwały, specjalne przywileje, wyróżnienia w postaci np. dyplomów czy nagrody fair play na zakończenie sezonu.
8. Uczenie sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych.
9. Uczenie, aby w sytuacjach niepowodzenia odwoływać się do rzetelnej analizy, a nie obwiniać innych.
10. Współpraca z rodzicami, opiekunami i nauczycielami.

Reasumując rozważania na temat postawy sportowej, jeszcze raz warto odnieść się do Pierre'a de Coubertina.

"Najważniejszą rzeczą na igrzyskach olimpijskich nie jest wygrywać, lecz brać udział, tak jak najważniejszą rzeczą w życiu nie jest triumf, lecz walka. Nie zwyciężać, lecz toczyć waleczny bój".

mgr Monika Gwiazdowska (fot. Carolina Medical Center)
Autorem tekstu jest Monika Gwiazdowska, absolwentka Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego i 
praktyk Neurolingwistycznego Programowania. Ukończyła także Podyplomowe Studia Psychologii Sportu na Akademii Wychowania Fizycznego oraz Podyplomową Szkołę Treningu i Warsztatu Psychologicznego w Ośrodku Pomocy i Edukacji Psychologicznej. Aktualnie pracuje jako psycholog sportu w Carolina Medical Center.